Chuyện gì sẽ xảy ra nếu TT Zelenskyy bị Nga ám sát.
Khi TT Volodymyr Zelenskyy được hỏi liệu ông có lo lắng trước những nỗ lực giết ông của Nga hay không, ông trả lời rằng ông không thể lo lắng.
“Nếu tôi liên tục nghĩ về điều đó, tôi sẽ tự khép mình lại, rất giống Putin bây giờ, người không rời khỏi hầm trú ẩn của mình”, nhà lãnh đạo Ukraine nói trong một cuộc phỏng vấn với CNN vào tháng trước. “Tất nhiên, các vệ sĩ của tôi nên nghĩ cách ngăn chặn điều này xảy ra, và đây là nhiệm vụ của họ. Tôi không nghĩ về điều đó.”
Mặc dù có thể hiểu rằng đó là một câu hỏi mà Zelenskyy không muốn suy ngẫm, nhưng đó cũng là một câu hỏi mà những người ủng hộ ông trong và ngoài nước không thể bỏ qua. Kể từ khi từ chối lời đề nghị sơ tán bằng cách nói với người Mỹ rằng "Tôi cần đạn dược, không cần di tản”, tổng thống Ukraine đã đóng một vai trò quan trọng trong việc tập hợp sự hỗ trợ quốc tế cho cuộc chiến chống lại Nga.
Không có gì ngạc nhiên khi các nhà lập pháp Nga và các blogger quân sự theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan đã thành lập một dàn hợp xướng yêu cầu ông ta phải là mục tiêu.
Vị thế của Zelenskyy như một biểu tượng của những gì mà phương Tây coi là một cuộc chiến chính nghĩa, khả năng cầu xin và hạ thấp các đồng minh của mình cho đến khi họ đi theo con đường của ông ta, sự sẵn sàng của ông ta để trở nên lì lợm trước các hoạt động chụp ảnh tại tiền tuyến (hình 1), và xuất hiện trước quốc hội - những điều này đã khiến ông ta bị chú ý .
Vài tuần sau cuộc xâm lược toàn diện của Vladimir Putin vào tháng 2 năm 2022, một cố vấn hàng đầu của Zelenskyy, Mikhail Podolyak, tiết lộ rằng đã có ít nhất một chục vụ ám sát nghiêm trọng nhằm vào ông chủ của ông bởi các nhóm phá hoại và tình báo Nga, bao gồm cả lính đánh thuê Chechnya và Wagner đang cố gắng xâm nhập khu vực chính phủ được bảo vệ và giám sát chặt chẽ của Kyiv.
Bản thân TT Zelenskyy được cho là đã mở một cuộc họp qua Zoom với các thượng nghị sĩ Hoa Kỳ ngay sau cuộc xâm lược và nói rằng đây có thể là lần cuối cùng họ nhìn thấy ông ta còn sống.
Rõ ràng, rủi ro bây giờ ít hơn so với trong những tuần hỗn loạn đầu tiên của cuộc chiến khi xe tăng Nga tiến xuống thủ đô Ukraine và ít người nghĩ rằng quốc gia bị bao vây này sẽ tồn tại. Nhưng không ai trong chính phủ Ukraine hay quốc hội nước này nghi ngờ về mức độ nguy hiểm vẫn còn cao.
Vào tháng 3, đã có những lời kêu gọi mới về việc giết Zelenskyy sau khi những kẻ phá hoại Nga chống Putin, được Ukraine hậu thuẫn, xông vào biên giới và xâm chiếm hai ngôi làng của Nga ở vùng Bryansk. Nhà lập pháp Mikhail Delyagin cho biết “phản ứng bình thường duy nhất” đối với vụ việc là “loại bỏ Zelenskyy ngay lập tức”.
Vì mối đe dọa đang rình rập tính mạng của mình, các chuyến thăm nước ngoài của Zelenskyy được lên kế hoạch hết sức bí mật. Các quan chức Ukraine đã vô cùng tức giận vào tháng 2 năm ngoái khi một chuyến thăm theo kế hoạch tới Brussels bị rò rỉ ba ngày trước khi ông đến, gây nguy hiểm cho chuyến đi của ông. Tương tự, chính phủ Bulgaria lo ngại chuyến đi có thể bị hủy vào tháng trước sau khi thông tin chi tiết xuất hiện trên báo chí.
Và, tất nhiên, Điện Kremlin có một thành tích đáng sợ trong các hoạt động ám sát. Hãy nghĩ về Alexander Litvinenko, một sĩ quan tình báo Nga đã đào thoát sang Vương quốc Anh và bị đầu độc bằng phóng xạ vào năm 2006, hay vụ đầu độc Novichok bất thành vào năm 2018 đối với Sergei Skripal, một điệp viên hai mang của Anh ở Salisbury, Anh.
Kế thừa theo hiến pháp:
Với những lợi ích và rủi ro, không có gì ngạc nhiên khi các quan chức Ukraine có xu hướng phớt lờ các yêu cầu thảo luận về điều gì sẽ xảy ra nếu Nga thành công trong việc giết TT Zelenskyy - hoặc họ từ chối tuyên bố chính thức, lo ngại chủ đề này có vẻ quá rùng rợn.
Chưa hết, mặc dù miễn cưỡng tham gia công khai vào câu hỏi, nhưng vẫn có một kế hoạch, theo các cuộc phỏng vấn với các quan chức và nhà lập pháp Ukraine cũng như các nhà phân tích. Thật vậy, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken đã nói : “Người Ukraine đã có sẵn các kế hoạch - mà tôi sẽ không nói hay đi vào bất kỳ chi tiết nào - để đảm bảo rằng có cái mà chúng tôi gọi là 'sự liên tục của chính phủ'. ' bằng cách này hay cách khác, ông ấy nói với CBS news năm ngoái.
Về mặt hình thức, theo hiến pháp, dòng kế vị là rõ ràng. Mykola Knyazhytsky, một nhà lập pháp đối lập từ thành phố Lviv, cho biết: “Khi tổng thống không thể hoàn thành nhiệm vụ của mình, chủ tịch Verkhovna Rada của Ukraine [quốc hội Ukraine] sẽ đảm nhận trách nhiệm của ông ấy”. “Do đó, sẽ không có khoảng trống quyền lực.”
Chủ tịch của Verkhovna Rada - Ruslan Stefanchuk, (hình 2), một thành viên của đảng Người phục vụ nhân dân của Zelenskyy - không có tỷ lệ tín nhiệm đặc biệt cao trong các cuộc thăm dò dư luận, khoảng 40 phần trăm, ít hơn một nửa so với Zelenskyy. Và ông ấy không nổi tiếng với các nhà lập pháp đối lập.
“Nhưng tôi không nghĩ nó quan trọng,” Adrian Karatnycky, một thành viên cấp cao không thường trú tại Trung tâm Á-Âu của Hội đồng Đại Tây Dương, cho biết. Ông nói thêm: “Có một đội ngũ lãnh đạo mạnh mẽ và tôi nghĩ chúng ta sẽ thấy chính phủ tập thể.
Hội đồng quản trị rất có thể sẽ bao gồm Stefanchuk là người bù nhìn, cùng với Andrii Yermak, nhà sản xuất phim và luật sư, người đứng đầu văn phòng tổng thống, Bộ trưởng Ngoại giao Dmytro Kuleba và Bộ trưởng Quốc phòng Oleksii Reznikov. Valery Zaluzhny sẽ vẫn là vị tướng hàng đầu của đất nước.
Karatnycky cho biết anh ấy hy vọng sẽ thấy một vai trò cho nhân vật truyền hình Serhiy Prytula, người hiện đang điều hành các sáng kiến từ thiện lớn và có tỷ lệ tín nhiệm cao ngất ngưởng của công chúng.
Karatnycky, tác giả cuốn sách “Battleground Ukraine: From Independence to the Russia War” cho biết: “Đất nước đã đạt đến điểm đoàn kết và thống nhất quốc gia rất đáng kể, vì vậy nếu điều gì đó khủng khiếp xảy ra với Zelenskyy thì nó sẽ không mang tính quyết định như bạn nghĩ”. ”
Ông lưu ý rằng Ukraine đã tạo ra một bộ máy hành chính, quân sự và ngoại giao “được mài dũa tốt”. “Tôi không muốn nói rằng Zelenskyy hầu như không liên quan đến điều này,” anh ấy nói thêm. “Nhưng tôi nghĩ sự đoàn kết của đất nước là điều không thể thiếu.”
Một cú sốc hệ thống
Lịch sử cũng cung cấp một số đảm bảo. Những kẻ âm mưu ở điện Kremlin nên đọc một bài báo dựa trên dữ liệu được viết bởi các học giả Benjamin Jones và Benjamin Olken cho Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Hoa Kỳ (NBER) về tác động đối với các thể chế và cuộc chiến của 59 vụ ám sát các nhà lãnh đạo quốc gia diễn ra từ năm 1875 đến 2004. “Các vụ ám sát các nhà độc tài tạo ra những thay đổi đáng kể trong các thể chế của đất nước, trong khi các vụ ám sát các nhà lãnh đạo dân chủ thì không,” họ kết luận.
“Các vụ ám sát chưa bao giờ thay đổi lịch sử thế giới,” Thủ tướng Anh Benjamin Disraeli tự tin tuyên bố vài tuần sau khi Tổng thống Abraham Lincoln bị bắn chết khi đang xem một vở kịch tại Nhà hát Ford ở Washington D.C. Vụ ám sát thực sự có rất ít tác dụng trong việc đảo ngược những cải cách trong chính quyền của ông.
Trong ví dụ điển hình có lẽ đi đầu trong suy nghĩ của Disraeli về việc ám sát không làm thay đổi tiến trình lịch sử, những kẻ giết Julius Caesar đã thất bại trong mục tiêu cứu Cộng hòa La Mã bị diệt vong khỏi chế độ độc tài, mà thay vào đó chỉ gây ra các cuộc nội chiến đẩy nhanh quá trình chuyển đổi dường như không thể tránh khỏi sang hệ thống đế quốc của Caesars.
(Tất nhiên, không có gì tuyệt đối- tôi có thể đưa ra hàng chục thí dụ cho thầy ám sát làm thay đổi lịch sử. Thí dụ vụ ám sát Đại tướng quân Hà Tiến của Đông Hán làm nước Tàu chia 3. Vụ ám sát Dương Đình Nghệ làm VN độc lập.
Vụ ám sát cha con Đinh Tiên Hoàng tạo ra nhà Tiền Lê rồi nhà Lý. Tác động khủng khiếp của vụ ám sát người thừa kế đế quốc Áo Hung của dòng họ Hapsburg vào tháng 6 năm 1914, Đại công tước Franz Ferdinand, đã gây ra thế chiến thứ nhất….)
Tình hình của Ukraine, tất nhiên, là đặc biệt. Với các thể chế dân chủ đang được củng cố, nó khác xa so với Cộng hòa La Mã đang suy tàn, nơi mà số ngày tàn gần như đếm được, dù cuộc ám sát của Julius Caesar có thành công hay không.
Mặc dù cái chết của Zelenskyy sẽ là một cú sốc tâm lý, Karatnycky nói rằng để đánh giá tác động có thể xảy ra, bạn cần xem xét Ukraine đã biến đổi như thế nào kể từ khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện.
Ông nói, cuộc tấn công của Putin đã vô tình giúp hình thành ý thức mạnh mẽ mới về quốc gia Ukraine và hình thành “các thể chế đáng tin cậy”. Công chúng thống nhất “về mục tiêu của nó,” ông nói thêm.
Knyazhytsky, nhà lập pháp đối lập cho biết: “Điều quan trọng cần nhớ là các yếu tố chính trong cuộc đấu tranh của Ukraine chống lại sự xâm lược của Nga là khả năng phục hồi của các lực lượng vũ trang, kỹ năng chỉ huy và những chiến thắng trên mặt trận. “Đây là điều quan trọng nhất đối với sự ổn định chính trị của Ukraine.”
Liên kết yếu nhất
Nếu có một liên kết yếu trong kịch bản thì có lẽ không phải ở Ukraine mà là giữa các đồng minh của họ.
Người Ukraine có cái nhìn cân bằng hơn về Zelenskyy, nhìn thấy cả điểm mạnh và điểm yếu. Trong khi được ca ngợi vì khả năng lãnh đạo tài ba trong thời chiến, ông cũng bị chỉ trích vì những sai lầm - đặc biệt là vì đã không chuẩn bị tốt hơn cho một cuộc xâm lược mà ông cho là khó xảy ra. Hiện tại, việc ông ấy loại bỏ các nhà lập pháp đối lập và tính cộc cằn mỏng manh của ông ấy với những lời chỉ trích thậm chí mang tính xây dựng, đã được ghi nhận, cũng như xu hướng đổ lỗi cho người khác về những sai lầm của ông ấy.
Ngược lại, các phương tiện truyền thông quốc tế đã bị mê hoặc bởi sức hấp dẫn lôi cuốn của Zelenskyy và bị mê hoặc bởi câu chuyện đơn giản về David đấu với Goliath. Sự chuyển đổi của tổng thống Ukraine từ một nhà lãnh đạo thời bình đáng thất vọng thành – theo cách nói cường điệu của trí thức công cộng người Pháp Bernard-Henri Lévy – “một người sáng lập mới, trẻ tuổi và vĩ đại” của thế giới tự do, đã gây sửng sốt.
Tài hùng biện của ông đã chiếm được cảm tình của khán giả từ Washington đến London và Brussels đến Warsaw. Việc ông ấy bị loại có thể sẽ khiến nhiều người trong số những người đó choáng váng và không biết phải làm gì tiếp theo. Nó có thể gây thêm áp lực cho các cuộc đàm phán và thỏa hiệp.
Tuy nhiên, đây không phải là cuộc chiến của một người. Và ít nhất là ở Ukraine, ít ai nghi ngờ rằng các nhà lãnh đạo khác, cũng xứng đáng như vậy, sẽ không vươn lên trong dịp này, như họ đã làm kể từ cuộc xâm lược.
Yaroslav Azhnyuk, một doanh nhân người Ukraine, bác bỏ khả năng xảy ra một vụ ám sát của Nga gây ra. Nhưng ông nói nếu điều đó xảy ra, Ukraine sẽ không bỏ lỡ một nhịp nào.
Ông nói: “Zelenskyy đang làm tốt vai trò lãnh đạo của mình trong thời điểm khó khăn này. “Tuy nhiên, tâm lý của đại đa số người dân Ukraine là chúng tôi sẽ không bao giờ bỏ cuộc, chúng tôi sẽ không bao giờ khuất phục trước Nga”.
Dịch và bình luận thêm từ nguyên bản của Politico.
